امید اشکانی دوشنبه 24 اسفند 1394 09:31 ق.ظ نظرات ()

بلورنگاری،بلورشناسی یا کریستالوگرافی (به انگلیسی: Crystallography) دانشی است که به قوانین حاکم بر حالت بلورین مواد جامد، آرایش اتمی/مولکولی بلورها، خواص فیزیکی و شیمیایی و ساخت، رشد و شناسایی بلورها می‌پردازد.

این علم در اول بدست زمین‌شناسان در شناسایی کانی‌ها توسعه یافت سپس شیمیدانان این علم را برای شناسایی مواد بکار گرفتند. پس از آن فیزیکدانان با بکار گیری پراش اشعه ایکس به پیشبرد آن کمک کردند.

در بیشتر کشورها به ویژه در آلمان، بلورشناسی بخشی از کانی‌شناسی است ولی در کشورهایی مانند انگلستان و ایالات متحده غالبآ به صورت بخشی از فیزیک یا شیمی تدریس می‌شود.

اکثر کشورها یک کمیتهٔ ملی بلورشناسی دارند که نمایندهٔ اتحادیهٔ بین‌المللی بلورشناسی است. این اتحادیه گاهنامهٔ آکتا کریستالوگرافیکا (یادداشت‌های بلورشناختی) و جدول‌های بین‌المللی بلورشناسی را منتشر می‌کند.


عیوب یا نقص های بلوری به عدم قرارگیری اتم‌های یک جامد در محل مخصوص خودش گفته می‌شود. عیوب بلوری را می‌توان به شکل زیر طبقه بندی کرد:

  • عیوب داخلی: این عیوب به علت حرارت در بلورهای کامل به وجود می‌آیند.
  • عیوب خارجی: این عیوب توسط افزودن مواد ناخالصی به بلورها به وجود می‌آیند.

ساختار بلوری به ساختار و جهت گیری اتم ها، یون ها، و یا مولکول‌های داخل بلور جامد یا مایع گفته می‌شود. کاربرد این اصطلاح در علم بلور شناسی و کانی شناسی می‌باشد. ساختار به شدت مرتب بلورها از طبیعت به متقارن اجزاء تشکیل دهنده آن نشات می‌گیرد.

ساختار بلوری را می‌توان مجموعه‌ای از جعبه‌های کوچک در نظر گرفت که تا بی‌نهایت تکرار می‌شوند. این جعبه‌ها یا اجزاء واحد کوچکترین واحد حجمی می‌باشند که همه اصلاعات ساختار و تقارن برای تشکیل شاختار ماکروسکوپی بلور را در خود دارد.

الگوهای ساختار بلوری از یک نقطه بلور شروع می‌شوند در سه جهت تکرار می‌شوند. طول لبه سلول منفرد و زاویه لبه آن پارامترهای بلور می‌باشند.

ساختار بلوری نقش اساسی در بسیار از خواص فیزیکی ایفا می‌کنند. از جمله این نقش‌ها می‌توان به رخ، نوارهای الکترونی، و شفافیت بصری اشاره نمود.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Cubic.svg/109px-Cubic.svg.png

مکعبی ساده HC

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Cubic-body-centered.svg/109px-Cubic-body-centered.svg.png
مکعبی مرکز دار BCC

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Cubic-face-centered.svg/109px-Cubic-face-centered.svg.png
مکعبی سطوح مرکز دار FCC


https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Monoclinic.svg/80px-Monoclinic.svg.png

مونوکیلینیک ساده


https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Orthorhombic-face-centered.svg/80px-Orthorhombic-face-centered.svg.png

اورتورومبیک سطوح مرکز دار

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Tetragonal-body-centered.svg/108px-Tetragonal-body-centered.svg.png

تتراگونال مرکز پر


https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Rhombohedral.svg/139px-Rhombohedral.svg.png

رمبوهدرال

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Hexagonal_lattice.svg/100px-Hexagonal_lattice.svg.png

شش گوش هگزاگونال